Sploty tureckie

Morskie, zatokowe, szuwarowe, rekreacyjne, turystyczne, samodzielne, rodzinne, towarzyskie i każde inne...

Moderator: Zygmunt Skibicki

Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Wt, 17 sty 2017, 11:37

Sploty tureckie czyli plecione opaski lub okrągłe maty.

Dziś wyplatane z lin opaski na drzewca to praktycznie tylko oldschoolowe żeglarskie dekoracje, bo są zwyczajnie... ładne. Jednak historycznie takie opaski miały wielkie znaczenie praktyczne, gdy na wielkich żaglowcach maszty, bomy, gafle i reje były robione wyłącznie z kłód drewnianych(*), a liny je obsługujące tylko z włókien naturalnych. Wielkie i ciężkie kłody drzewc musiały mieć miejsca, w których się stykały i ciągnięte setkami metrów kwadratowych ciężkich żagli napierały na siebie z ogromnymi siłami. Najbardziej niebezpieczne dla takielunków były jednak te sytuacje, gdy wielkie fregaty, brygi, galeony czy klipry wpadały w strefy cisz oceanicznych i cały takielunek tygodniami telepał się nad tylko falami kołysanymi pokładami skrzypiąc i trzeszcząc na skutek bezproduktywnego obijania się i ocierania o siebie. I właśnie w tych miejscach niebezpiecznych kolizji drzewc potrzebne były opaski chroniące przed zgubnymi konsekwencjami. Do tego właśnie używano lin i wyplatano z nich opaski ochronne "wyciszające", ale także chroniące takielunek. Zwykle nazywano i nadal nazywa się te opaski splotami tureckimi, bo wyglądem przypominają zdobienia... mauretańskie. Te opaski tureckie są różnej konstrukcji i jest ich naprawdę sporo...
Trzeba mieć świadomość, że ówcześnie takielunek żaglowca to była jego jedyna siła napędowa po bezkresach oceanów i każde poważniejsze uszkodzenie takielunku groziło utratą części lub nawet całości zdolności poruszania się, a od tego zależało życie załogi.

Na początek bodaj najprostszy z tureckich splotów...
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Wt, 24 sty 2017, 22:59

Splot turecki 2x4

Clifford Warren Ashley dokonał dość prostej systematyzacji splotów tureckich: pierwsza cyfra określa ilość wyplotów, a druga ilość pętli, co jest najlepiej widoczne, gdy splot zdejmie się z drzewca i rozpłaszczy go do postaci maty.

Zaczynamy od dokładnego wykonania dość luźnych oplotów...

[ img ]

[ img ]

Teraz zaglądamy od tyłu tego, co zrobiliśmy...

[ img ]

Górny obieg wsuwamy pod dolny i wplatamy linę...

[ img ]

Wyciągamy linę do końca, ale raczej luźno...

[ img ]

Odnajdujemy początek - teraz już kanwa opaski jest gotowa! - zaczynamy wplatać równolegle...

[ img ]

Tak to wygląda na końcu. Teraz można wybierać poszczególne obiegi stosownie do potrzeb.

[ img ]

Po zsunięciu opaski i jej rozpłaszczeniu otrzymujemy niewielką okrągłą matę... z widocznymi czterema przeplatającymi się pętlami - patrz nazwa splotu.
Sploty tureckie warto robić z lin kręconych, bo po ich wykonaniu końce można obciąć i połączyć zgrabnym, mało widocznym szplajsem - klajdy są zdecydowanie bardziej widoczne!

[ img ]

Obraz tego splotu w wersji płaskiej został przyjęty jako logo IGoKT - Międzynarodowego Bractwa Wiązaczy Węzłów.

I tak dochodzimy do jeszcze jednego zastosowania tych splotów: zdjęte z drzewca można je rozpłaszczać i uzyskać okrągłe maty osłonowe na przykład pod szekle i zblocza w czasie wykonywania manewrów tłukące się po pokładach...

[ img ]

Tak to sfotografowałem na STS Pogoria. Warto zwrócić uwagę, że sploty tureckie są tu typu 3x5, a pod tą stroną talii, którą ona ewentualnie opada na pokład podwiązana jest mała podwójnie wypleciona mata typu "wycieraczka".
Wybór wzorca do wyplatania mat czy opasek jest zawsze zależny od potrzebnej wielkości dzieła oraz dostępnego rodzaju oraz długości i średnicy liny.

Jeśli proporcje średnicy liny i oplatywanego przedmiotu pozwalają można w tej opasce dokonać także trzeciego wyplotu i uzyskać splot turecki 3x4...

[ img ]

(*) - mało kto wie, że jedne z najbardziej cenionych w całej Europie sosen i świerków do wyrobu masztów oraz rei wielkich żaglowców z epoki wielkich odkryć geograficznych rosły w Polsce. Tak, tak... dokładnie w Lasach Taborskich... czyli mniej więcej pomiędzy Ostródą, Samborowem, Miłomłynem, Dobrym Miastem, Gietrzwałdem i Olsztynkiem. Od roku 1958-go jest tam rezerwat przyrody Sosny Taborskie - nazwa rezerwatu pochodzi od wsi Tabórz nad jeziorem o tej samej nazwie na wschodnim jego krańcu. Sosny tam rosnące do dziś dożywają 250-ciu lat i wysokości do 40 metrów!
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Śr, 25 sty 2017, 13:20

Splot turecki 3x4 mata

Splot opaskę opisaną tu! można od razu wypleść jako małą matę chętnie używaną pod na przykład... kufel.

[ img ]

[ img ]

[ img ]

[ img ]

Kanwa gotowa! Teraz robimy podwojenie wyplotu.

[ img ]

Obraz tego splotu właśnie w takiej wersji płaskiej został przyjęty jako logo IGoKT - Międzynarodowego Bractwa Wiązaczy Węzłów.
Robimy potrojenie wyplotu...

[ img ]

Gdyby to wypleść luźniej i z linki konopnej, sizalowej lub bawełnianej
, to byłaby świetna podkładka pod gorący garnek lub patelnię!
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Śr, 25 sty 2017, 22:59

Splot turecki 3x5

Wyplatanie tego splotu pokażę od innej strony niż splot 2x4 w poprzednim poście, czyli zaczynając od okrągłej maty...

[ img ]

[ img ]

[ img ]

[ img ]

Mając już gotową kanwę splotu drugim końcem liny robimy równolegle drugi wyplot...

[ img ]

A następnie trzeci...

[ img ]

Mamy teraz dokładnie taką podkładkę, jaką sfotografowałem na STS Pogoria - patrz post poprzedni.
Można teraz tę matę nieco rozsunąć na środku i założyć na coś okrągłego, a następnie cierpliwie poukładać kolejne zwoje, by uzyskać zgrabną opaskę.

[ img ]
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Śr, 25 sty 2017, 23:01

Splot turecki 3x5 na drzewcu

Oczywistym jest, że splot turecki 3x5 z poprzedniego postu można od razu zrobić na drzewcu lub... rurze(*).

Zaczynamy identycznie jak opaskę 2x4. Tak po prawdzie to każdy opaskowy splot turecki ma identyczny ten pierwszy krok...

[ img ]

Na górze pod lewy oplot wsuwamy prawy i pod niego (teraz już lewego!) wsuwamy wplatany koniec liny.

[ img ]

Linę wciągamy do końca pozostawiając wszystko dość luźne - to ważne!

[ img ]

Zaglądamy od tyłu rury i robimy kolejny przeplot...

[ img ]

Teraz już od przodu znajdujemy początek i obok niego wciągamy linę...

[ img ]

Mamy kanwę splotu! Po prawdzie... uzyskaliśmy właśnie splot turecki 1x5, który mocno zaciągnięty bywa początkiem wielu różnych opasek.
Dalej to już prościzna. Robimy po prostu wyplot równoległy.

[ img ]

Uzyskujemy niebawem całkiem niebrzydki splot 2x5...

[ img ]

A idąc dalej już po chwili jest 3x5...

[ img ]

Gdyby wziąć cieńszą linkę. lub grubszą rurę, to gdyby była taka potrzeba, to by można pójść dalej i uzyskać... 4x5, 5x5, a nawet więcej, bo niby... czemu nie?

(*) - przy obecnie powszechnym wypieraniu z pokładów drewna przez dural oraz stal nierdzewną opaski ozdobne robi się prawie wyłącznie na rurach!
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Śr, 25 sty 2017, 23:02

Splot turecki 2x2x5

Ten splot zwany jest też tureckim poczwórnym...

Zdjęcia wyjaśniają kolejne kroki...

[ img ]

Całość robimy dość luźno, by potem nie zrobiło się zbyt ciasno.
Obiegamy liną rurę i wplatamy...

[ img ]

I zaraz w kolejne oczko...

[ img ]

Obiegamy i wplatamy... teraz już przez trzy pętle.

[ img ]

I zaraz w kolejne...

[ img ]

Znów obiegamy i...teraz trzeba odnaleźć początek splotu i wsunąć tam końcówkę liny.

[ img ]

Mamy całą kanwę splotu! Wyrównujemy poszczególne oploty...

[ img ]

Teraz zdwajamy splot...

[ img ]

Opaska gotowa!

[ img ]

Oczywiście możemy cały splot zdjąć z drzewca i rozpłaszczyć - też wyjdzie ładna rzecz!

[ img ]
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź

Re: Sploty tureckie

Postprzez Zygmunt Skibicki » Wt, 8 sie 2017, 13:14

Splot turecki 2x3 i 3x3
Ten splot pomimo, że powstaje na zasadach i ma ewidentnie konstrukcję splotu tureckiego, znany jest w świecie sznurkoplątaczy jako... celtycki, bo... znaleziono graficzny obraz jego wersji płaskiej w zabytkach kultury celtyckiej i to dużo starszych niż przedstawienia splotów tureckich.

Układamy dość prostą, trójkątną "gwiazdkę" zważając na wierne odtworzenie przeplotów.

[ img ]

I to już jest kompletna kanwa splotu! Zdwajamy wyplot...

[ img ]

Jest gotowy! Można go zacieśnić i zrobić mikro matę, ale oczywiście możemy go nałożyć na drzewce.

[ img ]

W sytuacjach uzasadnionych, a taką akurat tu mamy, można go także potroić, a nawet pójść dalej...

[ img ]

I to już trzeba nazwać splotem tureckim 3x3.
Zygmunt Skibicki
Mundek
 
Posty: 10909
Dołączył(a): So, 29 maja 2004, 21:56
Lokalizacja: Łódź


Powrót do Żagle

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość